جامعه چگونه می تواند برنامه پیشگیری مبتنی بر تحقیق را فراهم آورد؟

اولین قدم در برنامه ریزی جهت پیشگیری از سوءمصرف مواد، ارزیابی انواع مشکلات مرتبط با مواد در درون جامعه و تعیین میزان عوامل خطر تاثیر گذار بر مشکلات است. نتایج چنین ارزیابی هایی     می تواند در بالا بردن آگاهی از ماهیت و اهمیت مشکلات جامعه مورد استفاده قرار گیرد و راهنمای  انتخاب برنامه های پیشگیری باشد.

سپس، ارزیابی آمادگی جامعه برای پیشگیری می تواند به تعیین قدم های موردنیاز اضافی در آموزش افراد جامعه قبل از عرضه برنامه های پیشگیرانه کمک کند. بعد، لازم است برنامه های کنونی مرور شود تا منابع و شکاف های موجود در پرداختن به نیازهای جامعه تعیین و منابع اضافی شناسایی گردد.

در نهایت، طرح می تواند از نظرات کارشناسانه سازمان های مرتبط با جوانان بهره مند شود. برگزاری جلسه با رهبران سازمان هایی که به جوانان خدماتی ارائه می دهند، می تواند برای جلب آرا و منابعی که به تحقق برنامه های تحقیق محور کمک می کند، صحنه را آماده سازد.

 

طرح جامعه

تحقیقات پیشگیری پیشنهاد می کنند که یک طرح جامعه با ساختار خوب دارای ویژگی های زیر است:

  • مشکلات خاص مرتبط با مواد و دیگر مشکلات کودکان و جوانان را در جامعه شناسایی کند؛
  • بر منابع موجود تکیه کند (مثلا، برنامه های اخیر پیشگیری از سوءمصرف مواد)؛
  • در انتخاب و تحقق بخشیدن به برنامه و راهبردهای پیشگیرانه، اهداف کوتاه مدت داشته باشد؛
  • جهت دسترسی به منابع و طرح ها در آینده، اهداف دراز مدت داشته باشد؛ و
  • ارزیابی مستمر برنامه پیشگیرانه را شامل شود.

                             

 جامعه چگونه می تواند از اصول پیشگیری در طرح پیشگیری استفاده کند؟

اصول پیشگیری، راهنما و حامی خوبی در انتخاب و انطباق برنامه های پیشگیرانه موثر و مبتنی بر تحقیق، جهت دستیابی به نیازهای خاص جامعه است. برای مثال، اصل سوم یادآور می شود که یک طرح، چگونه باید بر مشکلات مرتبط با مواد در جامعه توجه کند و برای این کار چه قدم هایی را      می تواند بردارد. اصل پنجم، محتوای برنامه خانواده محور را توضیح می دهد.

اصول، راهنمای طراحان جامعه در انتخاب بهترین برنامه پیشگیری و فراهم نمودن بهترین راهبرد برای موثر بودن این برنامه ها است. با این روش ، والدین، مربیان و رهبران جامعه می توانند طراحی کنند که هر برنامه ای چگونه، کی و کجا اجرا شود.

جامعه چگونه می تواند میزان خطر سوءمصرف مواد را ارزیابی کند؟

در ارزیابی میزان خطر درگیری جوان با سوءمصرف مواد مهم است که:

  • ماهیت و گستردگی الگوها و گرایش های سوءمصرف مواد اندازه گیری شود؛
  • داده های عوامل خطر و محافظت کننده از طریق جامعه جمع آوری گردد؛ و
  • تلاش های پیشگیرانه در دست اقدام شناسایی شود.

مشاوره با رهبران کلیدی جامعه نیز جهت درک فرهنگ جامعه مهم است. محققان ابزار بسیاری را برای ارزیابی میزان گستردگی مشکلات مواد تدارک دیده اند که در دسترس طراحان جامعه قرار دارد. این ابزار پرسشنامه های قابل دسترس عموم و داده های موجود در سطح جامعه را شامل می شود.

آیا جامعه برای پیشگیری آمادگی دارد؟

شناسایی میزان جدیت خطر در یک جامعه، همیشه به معنی آمادگی جامعه برای مقابله با آن نیست. بر اساس مطالعات انجام شده در بسیاری از جوامع کوچک، محققان 9 مرحله را در آمادگی جامعه شناسایی کرده اند که می تواند راهنمای طرح پیشگیری باشد. وقتی طراحان پیشگیری بفهمند که جامعه در چه مرحله ای است، می توانند قدم بعدی را در جهت شروع برنامه های پیشگیری بردارند.

 

ارزیابی میزان آمادگی جامعه

مراحل آمادگی

پاسخ جامعه

ایده ها

  1. عدم آگاهی

تاب آوری متوسط در برابر سوءمصرف مواد

خلق انگیزه، دیدار با رهبرانی که با مسائل مربوط به پیشگیری از سوءمصرف مواد درگیرند، استفاده از رسانه ها برای شناسایی مشکل و صحبت درباره آن، تشویق جامعه برای اینکه سوءمصرف مواد را مشکل جامعه ببیند، شروع طرح اولیه.

 

  1. انکار

اتفاقی نیفتاده، کاری نمی توان کرد

  1. آگاهی مبهم

آگاهی بدون انگیزه

  1. پیش طراحی

آگاهی رهبران، انگیزه تا حدودی

  1. آمادگی

رهبری و تصمیم گیری فعال

همکاری؛ایجاد طرح هایی برای برنامه های پیشگیرانه از طریق ائتلاف و دیگر گروه های جامعه

  1. شروع اقدام

استفاده از داده ها در جهت حمایت از فعالیت های پیشگیرانه

شناسایی و به اجرا گذاشتن برنامه های مبتنی بر تحقیق

  1. تثبیت

حمایت عمومی جامعه از    برنامه های موجود

ارزیابی و بهبود برنامه های در دست اقدام

  1. تحکیم/تعمیم

تصمیم گیری درجهت بهبود و گسترش برنامه ها

نهادینه کردن و گسترش    برنامه ها

  1. تخصصی شدن

عالم شدن جامعه به مشکلات مرتبط با دارو، پذیرش          راه حل ها

گذاشتن برنامه هایی با اجزاء متعدد، مناسب همه مخاطبان

 چگونه می توان به جامعه در به اجرا گذاشتن برنامه های پیشگیرانه مبتنی بر تحقیق انگیزه داد؟

روش های مورد نیاز در انگیزاندن به مرحله آمادگی جامعه بستگی دارد. یک روش مهم در تاثیر گذاری بر تغییرات جامعه، ایجاد ائتلاف فعال ضد – مواد در جامعه است. ائتلاف های ضد – مواد جامعه      می توانند همایش هایی گسترده در سطح جامعه برگزار، فعالیت های آموزش عمومی ایجاد و حامیانی برای راهبردهای پیشگیری از سوءمصرف مواد جذب کنند. ائتلاف ها می بایست برای تقویت آثار راهبردهای مشکلات مرتبط با مصرف مواد درجامعه، بر اجرای برنامه ها و رویکردهای تحقیقی و آزمایش شده متمرکز باشند.

تحقیقات نشان داده اند که رسانه می تواند آگاهی عمومی را نسبت به مشکلات مواد و پیشگیری از سوء مصرف مواد در میان جمعیت خاص بالا ببرد.

جامعه چگونه می تواند موثر بودن برنامه های پیشگیری جاری را ارزیابی کند؟

بسیاری از جوامع فرایند ارزیابی را با مرور برنامه های پیشگیری کنونی تعیین می کنند:

  • چه برنامه های مناسبی در جامعه وجود دارد؟
  • آیا استانداردهای مشخصی به کار گرفته شده است تا برنامه ها را درحین ایجاد بیازماید؟
  • آیا برنامه ها با نیازهای جامعه هماهنگ اند؟
  • آیا برنامه های طراحی شده به مورد اجرا گذاشته شده اند؟
  • چند در صد از جوانان در معرض خطر، تحت پوشش برنامه قرار گرفته اند؟

یکی دیگر از رویکردهای ارزیابی، دنبال کردن مسیر داده ها در طول زمان در زمینه سوءمصرف مواد درمیان دانش آموزان مدارس، نرخ گریز از مدرسه، محرومیت از مدرسه، زندانی شدن ناشی از سوءمصرف مواد و پذیرش های اورژانس مرتبط با سوءمصرف مواد است. دادهای بدست آمده از ارزیابی های سوءمصرف مواد در جامعه می تواند بعنوان خط پایه ای در اندازه گیری تغییر به کار رود. از آنجائیکه مشکلات مربوط به سوءمصرف مواد به مرور زمان تغییر می کنند، ارزیابی های دوره ای می توانند تضمین کننده برنامه هایی باشند که نیازهای جامعه را برآورده می کنند.

 

جعبه فعالیت جامعه

والدین می توانند جهت افزایش آگاهی ها در خصوص مشکلات سوءمصرف مواد در محل و برنامه های پیشگیری مورد نیاز با جامعه خود همکاری کنند.

مربیان می توانند با سیستم مدرسه در مرور برنامه های جاری و شناسایی مداخلات پیشگیرانه ایجاد شده برای دانش آموزان همکاری کنند.

رهبران جامعه می توانند گروه هایی را برای ایجاد طرح پیشگیری، هماهنگ کردن منابع و فعالیت ها و همچنین حمایت از پیشگیری های مبتنی بر تحقیق در کلیه بخش های جامعه سازمان دهند.

 

 مترجم: مریم گلی زاده

منبع: http://www.nida.nih.gov/pdf/prevention/InBrief.pdf

در برنامه های پیشگیری عوامل خطر و محافظت کننده چگونه مورد توجه قرار می گیرند؟

عوامل خطر و محافظت کننده اولین آماج برنامه های پیشگیرانه موثر در محیط های خانواده، مدرسه و جامعه اند. هدف از این برنامه ها تقویت عوامل محافظت کننده موجود یا ایجاد آن عوامل و کاهش یا حذف عوامل خطر در میان جوانان است. 

برنامه های پیشگیری اغلب برای دسترسی به جامعه هدف در محیط اولیه طراحی می شوند. اما در   سال های اخیر یافتن برنامه هایی برای هر گروه هدفی در محیط های متفاوت، از جمله، بکارگیری برنامه خانواده محور در مدرسه یا مسجد، رایج شده است.

علاوه بر محیط، برنامه های پیشگیری می توانند بر اساس مخاطبانی توصیف شوند که این برنامه ها برای آنها طراحی می شوند.

  • برنامه های عمومی برای کل جمعیت، از جمله، دانش آموزان مدارس طراحی می شوند.
  • برنامه های انتخابی برای گروه های در معرض خطر یا زیر گروه هایی از کل جامعه، از جمله، کسانی که عملکرد ضعیفی در مدرسه دارند یا بچه هایی که سوءمصرف مواد دارند، طراحی می شوند.
  • برنامه های مشخص شده برای کسانی که هم اکنون درحال تجربه سوءمصرف مواد اند، طراحی می شوند.

درخانواده

برنامه های پیشگیری می توانند از طریق آموزش مهارت های ارتباطی بهتر به والدین، سبک های انضباطی مناسب، اعمال قوانین محکم ومنسجم و رویکردهای مدیریت خانواده، عوامل محافظت کننده را در میان جوانان تقویت کنند. تحقیقات بر فواید ایجاد انضباط و قوانین با ثبات والدینی، صحبت با کودکان درباره مواد، نظارت بر فعالیت های فرزندان، شناخت دوستان آنها، درک مشکلات و دلمشغولی های فرزندان و شرکت داشتن در یادگیری آنها تاکید می کنند. اهمیت رابطه والد – فرزندی در دوره نوجوانی و بعد از آن تداوم می یابد.

در مدرسه

برنامه های پیشگیری درمدرسه، بر مهارت های اجتماعی و تحصیلی کودکان، ازجمله، بر ارتقاء، مناسبات همسالی، خویشتنداری، مهارت های مقابله ای و امتناع از مواد متمرکز است. برنامه های پیشگیری مدرسه محور در صورت امکان می بایست در برنامه های تحصیلی مدرسه ادغام شود، چراکه شکست تحصیلی شدیدا با سوءمصرف مواد در ارتباط است. برنامه های ادغام شده علائق دانش آموزان را نسبت به مدرسه تقویت می کنند و احتمال ترک تحصیل را در آنان کاهش می دهند. اکثر ابزار پیشگیری در مدرسه شامل اطلاعاتی درباره اصلاح بدفهمی های بسیاری از دانش آموزان نسبت به سوءمصرف مواد است. مداخلات دیگر برنامه های گسترده مدرسه ای را شامل می شود، این برنامه ها محیط مدرسه را بعنوان یک کل تحت تاثیر قرار می دهند. تمام این فعالیت ها می توانند در خدمت تقویت عوامل محافظت کننده علیه سوءمصرف مواد باشند.

  تحقیقات اخیر نسبت به گروه بندی جوانان پرخطر در مداخلات پیشگیرانه گروه همسالان هشدار می دهند. مشخص شده است که چنین گروه هایی پیامدهای منفی به بار می آورند، مثلا، بنظر می رسد که شرکت کنندگان رفتارهای سوءمصرف مواد یکدیگر را تقویت  می کنند.

درجامعه

کارکرد برنامه های پیشگیری در سطح جامعه از طریق مدنی، مذهبی، اعمال قانون و دیگر سازمان های حکومتی است تا هنجارهای ضد – مواد و رفتارهای حرفه ای اجتماعی را ارتقاء دهند. بسیاری برنامه ها اقدامات پیشگیری را در سرتاسر مجموعه ها، با ارسال پیام های منسجم از طریق مدرسه، محل کار، نهادهای مذهبی و رسانه ها هماهنگ می کنند. تحقیقات نشان می دهند که برنامه هایی که از طریق محیط های متعدد به جوانان ارائه می شوند، آثار قدرتمندی در هنجارهای جامعه دارند. برنامه های جامعه محور، همچنین عمدتا توسعه سیاست ها یا اعمال کنترل، اقدامات رسانه ای برای عموم مردم و برنامه های آگاهی دهنده وسیع اجتماعی را شامل می شود. برای مثال، یادآوری این نکته مهم است که اثر بخشی فراوان، برخی مداخلات رسانه ای بطور دقیق ساخت دهی و هدف گذاری شده به اثبات رسیده است.

اجزاءاصلی برنامه های پیشگیری مبتنی بر تحقیق چیست؟

کارایی برنامه های پیشگیری مبتنی بر تحقیق، در سال های اخیر، ثابت شده است. این برنامه ها در جوامع متعدد و محیط های متفاوت وسیعی با طیفی از جمعیت ها آزمایش شده اند ( مثلا، برنامه های خانواده محور در مدارس و کلیسا ها).

وقتی طراحان جامعه، برنامه های پیشگیری را برای تعیین تناسب آنها با نیازهای جامعه مرور می کنند، باید اجزاء اصلی برنامه های موثر مبتنی بر تحقیق را که در زیر آمده در نظر بگیرند.

  • ساختارــــ هر برنامه ای چگونه سازمان دهی و طراحی شده است؛
  • محتوا ـــــ اطلاعات، مهارت ها و راهبردها چگونه ارائه شده اند؛ و
  • پخش و تحویل ـــــ برنامه چگونه انتخاب یا هماهنگ و به اجرا گذاشته و در یک  جامعه خاص ارزیابی شده است.

هنگام هماهنگ کردن برنامه ها، مهم است که اجزای اصلی حفظ شود تا دست نخورده ماندن موثرترین بخش های برنامه تضمین گردد.

جدول صفحه 17 با ارائه نمونه ای از انواع برنامه، مثال هایی از اجزاء اصلی برنامه های پیشگیری تدارک دیده است ـــــ برای مثال، جامعه (عمومی)، مدرسه (انتخابی)، و خانواده (مشخص شده). اجزاء اصلی، بطورخلاصه در زیر توصیف شده اند.

ساختار

ساختار، نوع، مخاطب و محیط برنامه را مورد توجه قرار می دهد. مشخص شده است که چند نوع برنامه در پیشگیری از سوءمصرف مواد موثر اند. برنامه های مدرسه محور، اولین برنامه هایی بودند که ایجاد و آزمایش شدند، این برنامه ها از اولین رویکردها در دسترسی به همه کودکان بودند. کارآیی برنامه های خانواده محور در دسترسی به کودکان و خانواده های آنان در محیط های مختلف ثابت شده است. کارآیی برنامه های رسانه ای و کامپیوتری در دسترسی به مردم در سطح جامعه و فردی شروع به خودنمایی کرده است.

تحقیقات همچنین نشان می دهند که ترکیب دو برنامه یا بیشتر ، مانند برنامه های خانواده و مدرسه، می تواند موثرتر از برنامه های منفرد به تنهایی باشد. این برنامه ها را   برنامه هایی با اجزاء متعدد می نامند.

محتوا

محتوا از اطلاعات، مهارت ها، روش ها و خدمات تشکیل شده است. اطلاعات می تواند حاوی حقایقی درباره مواد و آثار آنها و همچنین قوانین و سیاست های دارویی باشد. برای مثال، در یک مداخله خانوادگی، والدین می توانند تعلیمات و اطلاعاتی دریافت کنند که تقویت کننده چیزی است که فرزندان آنان درباره آثار زیانبار مواد در برنامه پیشگیری مدرسه شان یاد می گیرند. این کار فرصت هایی را برای خانواده فراهم می کند تا درباره داروهای قانونی و غیرقانونی بحث کنند.

شواهدی دال بر اینکه دادن اطلاعات دارویی به تنهایی، مانع از سوءمصرف مواد شود، بدست نیامده است. ترکیب اطلاعات با مهارت ها، روش ها و خدمات نتایج موثرتری به بار می آورد. روش ها به تغییر مربوط می شوند، ازجمله، ایجاد و اعمال قوانین مربوط به سوءمصرف مواد در مدارس، خانه و درون جامعه. خدمات می تواند مشاوره و راهنمایی در مدرسه، مشاوره همسالان، خانواده درمانی و بهداشت روان را شامل شود. نظارت های والدینی را با آموزش قانون گذاری، روش هایی برای نظارت بر فعالیت های کودکان، تشویق به خاطر رفتارهای مناسب و انظباط های متعادل و منسجم که قوانین خانواده را اعمال می کند، می توان ارتقاء بخشید.

ارائه

ارائه شامل انتخاب یا انطباق و به اجرا گذاشتن برنامه است. جوامع سعی می کنند در طی فرایند انتخاب، برنامه های مبتنی بر تحقیق موثری را برای نیازهای جامعه منطبق کنند. هدایت یک مرور ساخت مند از برنامه های موجود می تواند به تعیین شکاف های باقی مانده کمک کند. این اطلاعات که راهنمای انتخاب برنامه های جدید مبتنی بر تحقیق اند، می توانند در طرح جامعه ادغام شوند.

منظور از انطباق، شکل دادن برنامه ای است که با نیازهای یک جمعیت خاص در محیط های متفاوت متناسب باشد. دانشمندان برنامه های مبتنی بر تحقیق بسیاری را جهت دستیابی به نیازهای جامعه انطباق داده اند. برای برنامه هایی که هنوز در یک مطالعه تحقیقی منطبق نشده، بهتر است بعنوان یک برنامه طراحی شده اجرا شود یا حاوی اجزاء اصلی جهت تضمین موثرترین نتایج باشد.

اجزاء اصلی برنامه های مداخله ای

 

انواع برنامه

ساختار

محتوا

تحویل

 

 

مخاطب

محیط

اطلاعات

رشد مهارت ها

روش ها

خدمات

انتخاب/

انطباق

مشخصه های اجرایی

 

جامعه

(عمومی)

همه جوانان

بیلبوردها

گرایش ها به مواد

مهارتهای اجتماعی

تدابیر تاب آوری

مناطق عاری از مواد

جمعیت اسپانیائی زبان

پیامهای منسجم رسانه ای

 

مدرسه

(انتخابی)

دانش آموزان مدارس متوسطه

برنامه های بعد از مدرسه

آثار مواد

مهارتهای مقاومت در برابر مواد

تغییر هنجارها

مشاوره و راهنمایی در مدارس

جنس

بخشهای حامی

 

 

خانواده

(مشخص شده)

جوانان در معرض خطر و خانواده های آنان

کلینیک ها

علائم سوء مصرف مواد

مهارتهای فرزند پروری

ساعات منع رفت و آمد

خانواده درمانی

روستا

جذب نیرو/

 

 

 

اجرا به چگونگی ارائه برنامه اشاره دارد و بخش ها، روش های بکارگرفته شده و برنامه های پیگیری را شامل می شود. یافته ها نشان می دهد که چگونگی اجرای یک برنامه موثر بودن آن را در پیشگیری از سوءمصرف مواد تعیین می کند.

استفاده از روش های تعاملی و بخش های حامی مناسب به تقویت سریع تر محتوا ومهارت های برنامه و حفظ فواید آن کمک می کند.

جامعه چگونه می تواند برنامه های پیشگیرانه موثر را به اجرا گذاشته و استمرار بخشد؟

به دنبال انتخاب طرح پیشگیری، جامعه جهت دستیابی به نیازها می بایست اجرای برنامه را شروع کند. در بسیاری جوامع، ائتلاف های شکل گرفته در طی فرایند طراحی در نظارت نیز درگیر باقی         می مانند، اما مسئولیت ادامه برنامه های فردی معمولا به عهده سازمان های محلی خصوصی یا دولتی است. تداوم یک برنامه تحقیق محور موثر اغلب به استفاده از منابع انسانی و مالی وسیع و تعهد جدی به همکاری آموزشی و فنی  نیاز دارد. اقدامات امدادی در جذب و حفظ علاقه مندی  شرکت کنندگان برنامه، بویژه در جمعیت هایی با امکان دسترسی دشوار، مهم است. تحقیقات نشان می دهد که تلاش جداگانه در فراهم نمودن مشوق ها، برنامه های انعطاف پذیر، تماس شخصی و حمایت مردمی رهبران مهم جامعه به جذب و حفظ شرکت کنندگان برنامه کمک می کند.

جامعه آثار برنامه های خود درباره سوءمصرف مواد را چگونه می تواند ارزیابی کند؟

ارزیابی برنامه های پیشگیری جامعه می تواند چالش برانگیز باشد. رهبران جامعه برای ایجاد طرح ارزیابی، اغلب با متخصصان ارزیابی از جمله، دانشگاه های محلی یا ادارات دولتی مشورت می کنند.

در ارزیابی باید به سوالات زیر پاسخ داده شود:

  • برنامه چه دستاوردهایی داشته است؟
  • برنامه چگونه اجرا شده است؟
  • شرکت کنندگان چه مقدار از برنامه را دریافت کرده اند؟
  • آیا بین مقدار برنامه دریافت شده و آثار آن رابطه ای وجود دارد؟
  • آیا برنامه به شکل مورد نظر برگزار شده است؟
  • آیا برنامه به آنچه در کوتاه مدت انتظار داشت، رسیده است؟
  • آیا برنامه آثار دراز مدت خوشایندی بوجود آورده است؟

از آنجائیکه جامعه به تغییر نیاز دارد، طرح جامعه می بایست راهنمای عمل برای پیشگیری در طول زمان باشد. بنابراین، بررسی پیشرفت برنامه و تصمیم گیری درباره دست یافتن به اهداف مهم است. ارزیابی ممکن است فرصتی برای تغییر طرح ها و روش ها جهت بذل توجه بهتر به مشکلات کنونی جامعه فراهم کند.

برنامه های پیشگیری جامعه چه مزایایی دارند؟

تحقیقات نشان می دهد پیشگیری از سوءمصرف مواد و دیگر رفتارهای مشکل ساز به دلیل مزایایش ارزش سرمایه گذاری دارد. مقرون به صرفه بودن و منفعت، دو برنامه مداخله ای دراز مدت موثر در برنامه تقویت خانواده:1ـ برای والدین و جوانان   14 ـ 10 سال و2ـ راهنمایی برای انتخاب های خوب نتایج جالبی در پیشگیری از سوءمصرف الکل در میان بزرگسالان بوجود آورد. نتایج بدست آمده از برنامه والدین و جوانان، 10 دلار سود و برنامه راهنمایی برای انتخاب های خوب 6 دلار سود در ازای صرف یک دلار اندازه گیری شد. علاوه بر این، برنامه تحلیل مهارت ها، فرصت ها و شناخت، فوایدی بالغ بر 4.25 دلار در ازای صرف یک دلار داشت. یک مطالعه قدیمی تر نشان داد که در ازای صرف هر یک دلار برای سوءمصرف مواد، جوامع می توانند 4 تا 5 دلار در هزینه های درمان و مشاوره صرفه جویی کنند.                                                      

 

جعبه فعالیت جامعه

 

والدین می توانند با جامعه همکاری کنند تا از اصول پیشگیری در انتخاب برنامه های سوءمصرف مواد استفاده نمایند.

مربیان می توانند محتواهای مبتنی بر تحقیق را تدارک ببینند و آنها را در برنامه های کلاسی ارائه دهند.

رهبران جامعه می توانند برای ارزیابی پیشرفت برنامه و بهتر کردن نتایج آن با متخصصان ارزیابی همکاری کنند.

 مترجم: مریم گلی زاده

منبع: http://www.nida.nih.gov/pdf/prevention/InBrief.pdf

عوامل خطر و عوامل محافظت کننده کدامند؟

محققان در دو دهه گذشته تلاش کرده اند تا تعیین کنند که سوءمصرف مواد چگونه شروع می شود و  پیشرفت می کند؟ به یک عامل خطر شخصی در سوء مصرف مواد عوامل بسیاری را می توان افزود. عوامل خطر شانس سوءمصرف مواد را در فرد افزایش می دهند. اما به این نکته توجه کنید که اکثر کسانی که در معرض سوءمصرف مواد اند استفاده از آنها را شروع نمی کنند یا معتاد نمی شوند. همچنین، یک عامل خطر برای یک فرد ممکن است برای دیگری خطر نباشد.

عوامل خطر و عوامل محافظت کننده می توانند کودکان را در مراحل مختلف زندگی متاثر کنند. در هر مرحله خطراتی وجود دارد که می توان آنها را با مداخله پیشگیرانه تغییر داد. خطرات سال های کودکی، مانند رفتارهای پرخاشگرانه را می توان از طریق مداخلات خانواده، مدرسه و جامعه تغییر داد یا پیشگیری کرد؛ این مداخلات بر کمک هایی متمرکزاند که به کودکان در ایجاد رفتارهای مناسب و مثبت کمک می کنند. در صورت عدم توجه، رفتارهای منفی به خطرات بیشتر، مانند شکست تحصیلی و گرفتاری های اجتماعی منجر می شوند که خود می تواند عامل خطر بیشتری برای سوءمصرف مواد در آینده باشد.

 برنامه های پیشگیری مبتنی بر تحقیق بر مداخله سریع در دوره تحول کودک تاکید می کنند تا عوامل محافظت کننده را قبل از ایجاد رفتارهای مشکل ساز تقویت نمایند.

 جدول زیر توصیف می کند که چگونه عوامل خطر و عوامل محافظت کننده افراد را در پنج قلمرو تحت تاثیر قرار می دهند، قلمروهایی که می تواند مداخلات در آنها رخ دهد.

 

عوامل خطر

 

قلمرو

عوامل محافظت کننده

رفتارهای پرخاشگرانه اولیه

 

فردی

خویشتنداری

فقدان نظارت والدینی

 

خانواده

نظارت والدینی

سوءمصرف مواد

 

همسالان

شایستگی های تحصیلی

دسترس پذیر بودن دارو

 

مدرسه

تدابیر ضد مصرف دارو

فقر

 

جامعه

دلبستگی های محله ای قوی

عوامل خطر ممکن است، سوءمصرف مواد را به چند روش متاثر کنند. هر قدر کودک با عوامل خطر بیشتری مواجه باشد، احتمال بیشتری برای سوءمصرف خواهد داشت. در مراحل خاص، برخی عوامل خطر، ممکن است قدرتمند تر از دیگر عوامل باشند؛ مثلا، فشار همسالان در سنین نوجوانی یا پیوندهای والد- فرزندی، در سنین اولیه، بعنوان عامل محافظت کننده، تاثیر بیشتری در کاهش خطر دارند.

هدف مهم پیشگیری تغییر توازن بین عوامل خطر و عوامل محافظت کننده است، بطوری که عوامل محافظت کننده بر عوامل خطر غلبه کنند.

عوامل خطر اولیه ای که احتمال سوءمصرف مواد را در آینده پیش بینی می کنند، کدامند؟

برخی عوامل خطر از نوزادی یا سنین کودکی قابل مشاهده اند؛ مثلا، رفتار پرخاشگرانه، فقدان خویشتنداری یا مشکلات خلقی. وقتی کودک بزرگتر می شود، تعامل با خانواده، مدرسه و جامعه، احتمال ابتلا کودک به سوء مصرف مواد را در آینده متاثر می کند.

اولین تعامل کودک در خانواده رخ می دهد؛ گاهی موقعیت های خانوادگی خطر ابتلا کودک به سوء مصرف مواد را در آینده تشدید می کند، مثلا، وقتی در خانواده چنین شرایطی وجود دارد:

  • فقدان دلبستگی و حامی نبودن والدین یا مراقبان
  • فرزندپروری ناکارآمد؛ و
  • مراقبی که خود معتاد است.

اما خانواده هایی که از فرزندانشان در برابر سوءمصرف مواد در آینده حمایت می کنند، اینگونه اند:

  • بین کودک و والدین پیوندی قوی وجود دارد؛
  • والدین خود را با زندگی کودک درگیر می کنند؛ و
  • محدودیت های مشخص و اعمال انظباط های محکم وجود دارد.

تعامل های خارج از خانواده می توانند کودکان و نوجوانان را در خطرات زیر درگیر کنند:

  • فقر رفتاری در کلاس و مهارت های اجتماعی
  • شکست تحصیلی؛ و
  • ارتباط با همسالان سوءمصرف کننده مواد.

ارتباط با همسالانی که به سوءمصرف مواد مبتلایند، معمولا بیشترین عامل خطر در مواجه شدن نوجوانان با سوءمصرف مواد و رفتارهای مجرمانه است.

 عوامل دیگر، ازجمله، در دسترس بودن، الگوهای قاچاق مواد و باورهایی که سوءمصرف را کلا مجاز می دانند، خطراتی اند که در شروع سوءمصرف مواد در جوانان تاثیر دارند.

بالاترین دوره خطر برای سوءمصرف مواد در میان جوانان، کدام دوره است؟

تحقیقات نشان می دهند، دوره هایی که در آنها انتقال های اساسی در زندگی کودکان رخ می دهند،    دوره های کلیدی خطر در سوءمصرف مواد اند. اولین انتقال بزرگ کودکان موقعی است که آنها محیط امن خانواده را ترک می کنند و وارد مدرسه می شوند. بعدا وقتی آنها از دوره ابتدایی به متوسطه می رسند، اغلب موقعیت های جدید تحصیلی و اجتماعی را تجربه می کنند؛ ازجمله، یادمی گیرند که به گروه همسالان تعلق داشته باشند. در این مرحله (اوایل نوجوانی) است که احتمالا کودکان با مواد برای اولین بار مواجه می شوند.

وقتی نوجوانان وارد دبیرستان می شوند، با چالش های اجتماعی، هیجانی و آموزشی مضاعفی مواجه می گردند. در همان زمان است که احتمالا داروها و سوءمصرف کنندگان مواد قابل دسترس تر اند. این چالش ها، خطر ابتلا آنها را به سوءمصرف الکل، تنباکو و دیگر داروها افزایش می دهند.

وقتی بزرگسالان جوان خانه را به قصد دانشگاه یا کار ترک می کنند و برای اولین بار به حال خودشان رها می شوند، خطر سوءمصرف الکل و مواد در آنها افزایش می یابد. در چنین شرایطی جوان بزرگسال به مداخلات نیازمند است.

از آنجائیکه هر دوره انتقالی در زندگی با خطراتی همراه است، لازم است طراحان پیشگیری برنامه هایی را انتخاب کنند تا عوامل محافظت کننده را در هر مرحله از تحول تقویت کنند.

سوءمصرف مواد کی و چگونه شروع می شود و پیشرفت می کند؟

مطالعاتی مانند بررسی ملی درباره استفاده از دارو و سلامتی، که اصطلاحا بررسی ملی درباره سوءمصرف مواد خوانده شد، نشان می دهند که کودکان در سنین 13 -12 سالگی سوءمصرف مواد دارند؛ به عبارتی، احتمالا بعضی حتی زودتر شروع کرده اند. سوءمصرف های زودهنگام اغلب داروها، تنباکو، الکل، داروهای استنشاقی، ماری جوآنا و داروهای با نسخه تجویز شده، مثل قرص های خواب آور وضد اضطراب ها را شامل می شوند. اگر سوءمصرف مواد تا اواخر نوجوانی ادامه یابد، سوءمصرف کنندگان عمدتا بطور عمیق تری با ماری جوآنا و در ادامه با دیگر داروها درگیر می شوند و این در حالی است که به سوءمصرفشان از داروها و الکل ادامه می دهند. مطالعات همچنین نشان    داده اند که سوءمصرف مواد در اواخر کودکی و اوایل نوجوانی به درگیری های بیشتر دارویی منجر می شود. یادآوری این نکته مهم است که بهرحال اکثر جوانان سوءمصرفشان به داروهای دیگر گسترش نمی یابد.

محققان توضیحات متفاوتی در چرایی درگیر شدن با سوءمصرف مواد و بعد از آن معتاد شدن به آن پیشنهاد نموده اند. یکی از نکات توضیح داده شده، علت بیولوژیکی ازجمله، سابقه فامیلی سوءمصرف الکل و مواد است. توضیح دیگر درچرایی سوءمصرف مواد، عضویت در گروه همسالانی است که سوءمصرف مواد دارند که این خود فرد را در معرض خطر مواد دیگر قرار می دهد.

محققان دریافته اند، جوانی که سوءمصرفش را سریعا افزایش می دهد، عوامل خطر را به میزان بالا و عوامل محافظت کننده را به میزان پائین دارد. جنس، نژاد و محل جغرافیایی در چگونگی و زمان شروع سوءمصرف مواد در کودکان نقش مهمی بازی می کنند.

مداخلات پیشگیرانه می توانند موجب بوجود آمدن مهارت ها شوند؛ از جوانان درمعرض خطر با بالا بردن سطح عوامل محافظت کننده حمایت کنند و از شکل گیری سوءمصرف مواد پیشگیری نمایند.

 

 

جعبه فعالیت های جامعه

 

والدین می توانند با استفاده از اطلاعات مربوط به عوامل خطر و محافظت کننده، فعالیت های پیشگیرانه مثبتی را قبل از بروز مشکلات، ایجاد کنند ( مثلا، در باره قوانین خانوادگی صحبت کردن).

 

مربیان می توانند با بذل توجه به رفتارهای پرخاشگرانه و فقدان تمرکز، یادگیری و پیوندهای مدرسه ای را تقویت کنند ... خطراتی که با سوءمصرف در آینده و مشکلات مرتبط مربوط است.

 

رهبران جوامع می توانند جهت ارائه بهترین خدمات پیشگیرانه، عوامل خطر و محافظت کننده جامعه را در ارتباط با سوءمصرف مواد ارزیابی کنند.

 

 

مترجم: مریم گلی زاده

منبع: http://www.nida.nih.gov/pdf/prevention/InBrief.pdf

همیشه تو رسانه ملی و فیلما آدم خمیده و چروکیده کنار خیابونی رو جای قیافه یه معتاد واقعی به ما نشون دادن. اما باید امروز این باور رو بشکنیم و بگیم که یه معتاد، واقعاً چه شکلیه. تا حالا دوربین رو دوش مستندسازا بوده و به اسم معتاد با خیلیا مصاحبه کردن و اونا رو توی خاکروبه و جوب و قاطی آشغالا به ما معرفی کردن، اما معتادای واقعی اون شکلی نیستن. فقط 3 تا 5 درصد معتادا اون جوری درب و داغون هستن. پس بقیه چه شکلین؟ راستش معتادا اصلاً شکل مشخصی ندارن و اونا مثل خود ما هستن. حاضرم کلی معتاد بیارم تو کلینیک و شما رو هم دعوت کنم و بپرسم که کدوم اینا معتادن. اونوقت تا شما دارین سعی میکنین معتاد واقعی رو شناسایی کنین، بگم زحمت نکش، اینا همشون معتادن. شاید بین ما و دوستامون معتاد وجود داشته باشه، اما ما نشناسیمشون. چون اون قیافه که ما تصور می کنیم معتاد آخر خطیه، اما بقیشون مثل من و شما هستن. بیمارای معتاد زیادی بودن که شغلای بسیار سطح بالایی داشتن و کلی نیرو زیر دستشون کار میکردن. دانشجوها یا شاغلین معتاد میگن، دوستانشون و یا همسرانشون از اعتیاد اونا خبر ندارن. بیاین یه بار دیگه به محیط اطراف و دوستانمون با دقت نگاه کنیم. شاید الان معتادی بین ما باشه و روزی به ما مواد تعارف کنه. خواهشاً دیگه اون آدم رو دوست تصور نکنین. 

Slider